25 lat Muzeum Żydowskiego w Oświęcimiu – Jubileusz dialogu, pamięci i odpowiedzialności

W niedzielę, 30 listopada, Muzeum Żydowskie Oszpicin uroczyście świętowało 25-lecie swojej działalności. Miejsce przez ćwierć wieku łączy pamięć o przeszłości z budowaniem mostów międzykulturowych i edukacją antydyskryminacyjną. Data uroczystości była symboliczna – w nocy z 29 na 30 listopada 1939 roku niemiecki okupant zniszczył Wielką Synagogę w Oświęcimiu.

Podczas gali Tomasz Kuncewicz, dyrektor Muzeum Żydowskiego w Oświęcimiu, podkreślił:

„Od lat przybliżamy mieszkańcom i gościom historię Oszpicina – żydowskiego Oświęcimia, budując mosty między przeszłością a teraźniejszością. Chcemy, by nasze miasto było postrzegane nie tylko przez pryzmat cierpienia, ale także jako nowoczesna, piękna przestrzeń życia, współpracy i natury. Dbamy o ekologię, wspieramy lokalne inicjatywy, walczymy ze smogiem, chronimy przyrodę, a nasz muzealny ogród jest dziś prawdziwą oazą zieleni, ptaków i kwiatów.”

Kuncewicz zaznaczył również, że patriotyzm to nie tylko pamięć o przeszłości, ale odwaga stawania po stronie prawdy, dobra i wspólnoty:

„Prawdziwy patriotyzm to troska o każdego człowieka, który jest częścią naszej wspólnej historii – niezależnie od pochodzenia, religii czy poglądów. Antysemityzm, rasizm i nienawiść są antypolskie. Polska, jaką nosimy w sercach, wyrasta z tradycji solidarności, odwagi i otwartości.”

Osiągnięcia i projekty

Przez 25 lat Fundacja która prowadzi Muzeum odnowiła kluczowe zabytki żydowskiego dziedzictwa Oświęcimia, takie jak Synagoga Chewra Lomdei Misznajot, oraz rozpoczęła prace renowacyjne na cmentarzu żydowskim. Stworzyła także Park Pamięci Wielkiej Synagogi, a w odrestaurowanych historycznych budynkach działa dziś Muzeum Żydowskie w Oświęcimiu – Oszpicin oraz Cafe Bergson, przestrzeń spotkań i kultury.

Muzeum jest pionierem edukacji antydyskryminacyjnej w Polsce, prowadząc programy dla oficerów armii amerykańskiej, marynarzy, policjantów z Polski, Niemiec i Islandii, a także dla nauczycieli, studentów i uczniów z całego świata.

Nagrody „Fighting Hatred”

Podczas gali wręczono nagrody osobom i organizacjom, które szczególnie wspierały misję Fundacji na rzecz zachowania pamięci o żydowskich oświęcimianach. Wśród uhonorowanych znaleźli się m.in.: Konsulat Generalny USA w Krakowie, Konsulat Generalny RFN w Krakowie, Janusz Chwierut (Prezydent Oświęcimia), Andrzej Skrzypiński (Starosta Powiatu Oświęcimskiego), Marek Tarnowski (Naczelnik Wydziału Promocji UM Oświęcim), Mirosław Ganobis (kolekcjoner i badacz historii Oświęcimia), Dorota Wiewióra (Przewodnicząca Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej), Dominika Cieślikowska (psycholożka międzykulturowa i trenerka antydyskryminacyjna), Prof. Michał Bilewicz (Centrum Badań nad Uprzedzeniami, Uniwersytet Warszawski), Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu, Muzeum POLIN w Warszawie, Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, Stowarzyszenie Akcja Znaku Pokuty, Pracownia Susuł & Strama Architekci w Oświęcimiu, Kancelaria prawna Greenberg Traurig w Warszawie, oraz organizacja What Matters gmbH z Dortmundu.

Muzyka i historia

Uroczystościom towarzyszyła muzyka Noam Bar-Gil Trio oraz opowieść o historii oświęcimskiej rodziny Schönkerów. Noam Bar-Gil jest wnukiem Henryka Schönkera – ocalonego z Zagłady mieszkańca Oświęcimia. Podczas wydarzenia obecne były cztery pokolenia rodziny Schönkerów, w tym Helena Schönker, również ocalona z Holokaustu.

Apel na przyszłość

Na zakończenie, Kuncewicz wezwał do odpowiedzialności i przywołał słynne słowa Mariana Turskiego: „Nie bądźmy obojętni. Bo jeżeli będziemy obojętni, to się nawet nie obejrzysz, jak na nas, jak na naszych potomków, jakiś ‘Auschwitz’ nagle spadnie z nieba”. Dodał także: , „Nie bądźmy obojętni – ani tu, w Oświęcimiu, ani nigdzie indziej. Dbajmy o pamięć, o siebie nawzajem i o nasze wspólne miasto. Dbajmy o Polskę otwartą, odważną, solidarną, Polskę, która czerpie siłę z prawdy i różnorodności.”

Fundacja dziękuje wszystkim, którzy przez 25 lat wspierali jej misję – współpracownikom, wolontariuszom, partnerom, mieszkańcom i przedsiębiorcom. Dzięki ich zaangażowaniu Oświęcim staje się miejscem nie tylko pamięci, ale także dialogu, edukacji i odpowiedzialności za przyszłość.

Wydarzenie odbyło się przy wsparciu finansowym: Miasta Oświęcim, Województwa Małopolskiego oraz środków Budżetu Państwa w ramach dotacji celowej na ochronę, zachowanie i rozwój tożsamości kulturowej mniejszości narodowych i etnicznych.

Zdjęcia: Andrzej Rudiak